Restoranlarda yazarkasa ve e-belge: ÖKC, e-Arşiv, e-Adisyon ve bilgi fişi

Restoran işletmek yalnızca iyi yemek ve hızlı servis demek değildir; her satışın doğru belgeyle kayda geçmesi de işin parçasıdır. Yazarkasa, adisyon, e-Arşiv fatura, e-Adisyon, bilgi fişi... Bu kavramlar sık karıştırılır, kurallar da zaman zaman değişir.

Bu yazıda Ekim 2026 itibarıyla resmi metinlerden doğrulayabildiğimiz kuralları sade bir dille özetliyoruz. Her başlığın dayandığı kaynak yazının sonunda listelenmiştir.

Yazarkasa (ÖKC) kimin için zorunlu?

Yazarkasanın resmi adı ödeme kaydedici cihazdır (ÖKC). Dayanağı 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun'dur. Kanunun 1. maddesine göre, malları onları yeniden satmayacak kişilere satan veya bu kişilere hizmet veren birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ÖKC kullanmak zorundadır. Bakanlığın bu zorunluluğun dışında tuttuğu faaliyetler ayrıca belirlenir.

Restoranlar ve kafeler son tüketiciye hizmet verdiği için genel olarak bu kapsama girer. Aynı madde, ÖKC'den verilen fişlerin fatura verme zorunluluğu olmayan satışlarda faturanın yerine geçtiğini de söyler.

Yeni nesil ÖKC ve banka POS'u

Bugün kullanılan cihazlar yeni nesil ÖKC'lerdir (YN ÖKC). Bu cihazlar 426 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile getirildi; geçiş takvimleri sonraki tebliğlerle kademeli olarak belirlendi. Gelir İdaresi Başkanlığının bir özelgesinde, basit veya bilgisayar bağlantılı YN ÖKC kullanan mükelleflerin işletmedeki banka POS cihazlarını YN ÖKC'ye bağlatmaları gerektiği ve bundan sonra YN ÖKC'den bağımsız banka POS'u kullanmalarının mümkün olmadığı belirtiliyor.

Pratikteki anlamı şudur: Kartla aldığınız ödemelerin yazarkasanızla bağlantılı bir cihazdan geçmesi gerekir. Kasanın yanında ayrı duran, yazarkasaya bağlı olmayan bir banka POS'u kullanıyorsanız durumunuzu mali müşavirinizle kontrol edin.

Adisyon: Sipariş belgesi

Masaya servis yapılan işletmelerde siparişin dökümünü tutan belge adisyondur. 526 Sıra No.lu Tebliğde yer alan açıklamaya göre adisyon; masada servis yapılan ve gerçek usulde (bilanço veya işletme hesabı esasına göre) vergilendirilen lokanta, kafeterya, pastane, gazino ve bar gibi hizmet işletmeleri için zorunlu bir belgedir.

Adisyon, verilen hizmetin ve ürünlerin cinsini ve miktarını gösterir. Hesap kapandığında satışın kendisi ise ÖKC fişiyle ya da faturayla belgelendirilir. Yani adisyon tek başına satış belgesinin yerini tutmaz.

e-Adisyon: Adisyonun elektronik hali

e-Adisyon, 9 Şubat 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 526 Sıra No.lu Tebliğ ile 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine eklendi. Tebliğde öne çıkan noktalar şunlar:

• e-Adisyon yeni bir belge türü değildir; kâğıt adisyonla aynı hukuki niteliğe sahiptir.
• GİB'in zorunluluk getirdiği mükellefler dışında isteğe bağlıdır.
• Gönüllü olarak geçmek isteyen işletmenin e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarına dahil olması gerekir.
• e-Adisyon kullanıldığında servis boyunca masada kâğıt çıktı bulundurmak zorunlu değildir. Ancak hizmet tamamlanınca e-Adisyonun numarasını (ETTN) içeren bir e-Fatura, e-Arşiv Fatura veya YN ÖKC'den perakende satış fişi düzenlenmesi zorunludur.
• GİB, satış hasılatını dikkate alarak işletmelere e-Adisyon zorunluluğu getirebilir. Bunun için en az üç ay hazırlık süresi verilir ve zorunluluk yazılı bildirimle ya da ebelge.gib.gov.tr adresinde duyurulur.

İşletmenize böyle bir bildirim gelip gelmediğini ve ebelge.gib.gov.tr duyurularını mali müşavirinizle birlikte takip etmeniz yeterlidir. Zorunluluk bildirimi aldıysanız verilen süre içinde geçiş yapmanız gerekir.

Fatura sınırı ve e-Arşiv Fatura

Restoranlarda satışların büyük kısmı ÖKC fişiyle belgelendirilir. Ancak bazı durumlarda fatura düzenlemek zorunludur.

2026 fatura düzenleme sınırı

31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 588 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine göre 2026 yılı fatura düzenleme sınırı 12.000 TL'dir. Bu tutarı aşan satışlarda fatura vermek gerekir. Tutar 12.000 TL'nin altında olsa bile müşteri isterse fatura vermek zorunludur.

e-Arşiv Fatura'ya kim, ne zaman geçiyor?

e-Fatura veya e-Arşiv Fatura uygulamasına zaten dahil olan işletmeler faturalarını elektronik olarak düzenler. Bu uygulamalara henüz kayıtlı olmayan işletmeler için ise 589 Sıra No.lu Tebliğ ile güncellenen kurallar şöyledir:

Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği'nin (TÜRMOB) sirkülerinde vurgulandığı gibi bu kurallar fatura için geçerlidir. Fatura zorunluluğu olmayan satışlarda ÖKC fişiyle belgelendirme devam eder.

Bilgi fişi ile mali fiş arasındaki fark

Yazarkasadan çıkan her kâğıt aynı değildir. GİB'in YN ÖKC'lerden bilgi fişi düzenlenmesine dair teknik kılavuzuna göre (bir GİB özelgesinde aktarıldığı şekliyle) YN ÖKC'den şu işlemlerde bilgi fişi düzenlenir:

• Fatura ile belgelendirilen satışlar,
• Yemek fişi veya yemek kartı karşılığı yapılan satışlar,
• Mal veya hizmetten önce alınan ön ödemeler (avans),
• Otopark giriş işlemleri,
• Fatura tahsilatları.

Kılavuza göre bilgi fişleri işlemin mahiyetine uygun düzenlenmeli ve daha sonra mali değeri olan ÖKC fişine veya faturaya dönüştürülmelidir. Asıl belge düzenlenmeyip yalnızca bilgi fişi verildiği tespit edilirse cezai işlem uygulanır.

Restoranlar için en sık karşılaşılan durum yemek kartıyla yapılan ödemelerdir. Bu işlemlerin belgelendirmesini nasıl yaptığınızı mali müşavirinizle netleştirmenizi öneririz.

Yeni dönem: Yazarkasadan e-belge

8 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 593 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, YN ÖKC'lerden elektronik belge düzenlenmesinin yolunu açtı. Tebliğe göre:

• 509 Sıra No.lu Tebliğ kapsamındaki e-belgelerden GİB kılavuzlarında belirtilenler YN ÖKC'lerden düzenlenebilecek.
• e-belge düzenlemesine izin verilen cihaz marka ve modelleri ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr adreslerinde ilan edilecek.
• Tebliğdeki yükümlülükler cihaz üreticilerine yöneliktir; metin işletmeler için bu yolu kullanma zorunluluğu getirmiyor, imkân tanıyor.

Yakın zamanda yazarkasa almayı veya değiştirmeyi düşünüyorsanız, satıcıya cihazın e-belge düzenleyebilen modeller arasında olup olmadığını sormanız faydalı olur. Ayrıntılar kılavuzlarla belirlendiği için bu alandaki gelişmeleri takip etmekte de yarar var.

Kimin neyi kullanması gerekiyor?

Restoranınız için temel bir kontrol listesi:

1. Son tüketiciye satış yapıyorsanız: Yeni nesil ÖKC kullanın; kartlı ödemeleri ÖKC'ye bağlı cihazdan alın.
2. Masaya servis yapıyorsanız ve gerçek usulde vergilendiriliyorsanız: Adisyon kullanın. e-Adisyon için GİB'den bildirim gelip gelmediğini kontrol edin.
3. 12.000 TL'yi aşan satışlarda veya müşteri istediğinde: Fatura düzenleyin. Defter tutma usulünüze göre e-Arşiv kurallarını uygulayın.
4. Yemek kartı, faturalı satış ve avans işlemlerinde: Bilgi fişini düzenleyin ve asıl belgeye dönüştürmeyi unutmayın.
5. Cihaz yenileyecekseniz: Yazarkasadan e-belge imkânını ve programınızla bağlantıyı sorun.

POS programı ile yazarkasa birlikte çalışınca

Adisyonu bir programda, ödemeyi başka bir cihazda takip etmek hem çift iş hem de hata kaynağıdır. POS programı ile yazarkasa birbirine bağlandığında hesap kapandığı anda tutar cihaza aktarılır, elle yeniden girme ihtiyacı ortadan kalkar. CheckMasa tarafında yazarkasa (ÖKC) entegrasyonu üzerinde çalışılıyor; hazır olduğunda duyuracağız.

Bu yazı genel bilgilendirmedir; işletmenize özel durum için mali müşavirinize danışın.